Art. 52 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (KRiO):
„§ 1. Z ważnych powodów każdy z małżonków może żądać ustanowienia przez sąd rozdzielności majątkowej.
§ 2. Rozdzielność majątkowa powstaje z dniem oznaczonym w wyroku, który ją ustanawia. W wyjątkowych wypadkach sąd może ustanowić rozdzielność majątkową z dniem wcześniejszym niż dzień wytoczenia powództwa, w szczególności, jeżeli małżonkowie żyli w rozłączeniu.”
Czym jest rozdzielność majątkowa?
Rozdzielność majątkowa to ustrój majątkowy małżeński, który skutkuje tym, że każdy z małżonków samodzielnie zarządza swoim majątkiem, a nie istnieje wspólność majątkowa. Ustanowienie rozdzielności może nastąpić na podstawie umowy majątkowej małżeńskiej (tzw. intercyzy) lub na mocy orzeczenia sądu – gdy zaistnieją tzw. ważne powody.
Kiedy sąd może ustanowić rozdzielność majątkową?
Ustanowienie rozdzielności majątkowej przez sąd możliwe jest jedynie wtedy, gdy istnieją „ważne powody” – pojęcie to jest niedookreślone, ale ukształtowane w orzecznictwie i doktrynie. Przez ważne powody rozumie się m.in.:
- Rażące niegospodarowanie majątkiem przez jednego z małżonków, trwonienie wspólnego dorobku,
- Zaciąganie niekontrolowanych długów, w tym w związku z działalnością gospodarczą,
- Faktyczna separacja małżonków i brak współdziałania w zarządzie majątkiem wspólnym,
- Nałogi i zaniedbywanie obowiązków rodzinnych przez jednego z małżonków,
- Zagrożenie interesów drugiego małżonka lub rodziny przez działania majątkowe współmałżonka.
Czy można uzyskać rozdzielność majątkową z datą wsteczną?
Tak. Sąd może orzec rozdzielność majątkową z datą wcześniejszą niż dzień wniesienia pozwu – ale wyłącznie w sytuacjach wyjątkowych. Typowym przypadkiem jest długotrwała separacja faktyczna, gdy małżonkowie od dłuższego czasu nie prowadzą wspólnego życia i nie współdziałają w zarządzie majątkiem. Wówczas rozdzielność może zostać orzeczona z datą sięgającą momentu powstania tych okoliczności.
Ważne: data wcześniejsza nie może być ustalona arbitralnie – musi wynikać z materiału dowodowego, a sąd nie może przy tym pominąć interesów osób trzecich, np. wierzycieli.
Czy rozdzielność majątkowa z datą wsteczną chroni przed długami współmałżonka?
W pewnych przypadkach – tak. Jeśli jeden z małżonków prowadzi działalność gospodarczą i naraża wspólny majątek na egzekucję, drugi może żądać ustanowienia rozdzielności, by uchronić siebie i dzieci przed skutkami zadłużenia. Sąd może też przychylić się do takiego żądania z datą wsteczną, jeśli przemawia za tym dobro rodziny i potwierdzona zostanie faktyczna separacja majątkowa oraz osobista.
Natomiast warto przywołać wyr. Sądu Najwyższego z 24.5.1994 r. (I CRN 61/94) gdzie :SN podkreślił iż „Rodzina korzystająca z dochodów związanych z działalnością gospodarczą jednego ze współmałżonków musi też ponosić ujemne skutki takiej działalności. Niepowodzenia współmałżonka w działalności gospodarczej i zamiar uniemożliwienia wierzycielom egzekucji z majątku wspólnego nie mogą stanowić ważnego powodu do zniesienia wspólności majątkowej małżeńskiej w rozumieniu art. 52 par. 1 kro. ”.
Rozdzielność a rozwód
Zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego, nie jest dopuszczalne łączenie w jednym pozwie roszczenia o rozwód i o ustanowienie rozdzielności majątkowej z datą wsteczną. Obie sprawy muszą być prowadzone odrębnie. Co więcej, po prawomocnym rozwodzie rozdzielność majątkowa następuje z mocy prawa i nie można już wytoczyć powództwa o jej sądowe ustanowienie.
Pomoc prawna w sprawach o rozdzielność majątkową
Kancelaria Adwokacka LEXTA adwokata Grzegorza Sarzyńskiego specjalizuje się w sprawach z zakresu prawa rodzinnego, w tym:
- postępowania o rozdzielność majątkową z datą wsteczną,
- sprawy rozwodowe,
- ochrona majątku małżonka przed długami współmałżonka,
- reprezentacja w negocjacjach i przed sądem.
📍 Tarnobrzeg, ul. gen. Władysława Sikorskiego 2
📍 Nowa Dęba, ul. Długa 26
📧 grzegorz.sarzynski@adwokatura.pl
🌐 www.lexta.pl
📞 tel. 880 990 002
Zapraszamy do kontaktu – oferujemy profesjonalną pomoc w sprawach rodzinnych i majątkowych.